Η ιστορία του Στέλιου Κυμπουρόπουλου είναι μία από εκείνες που δείχνουν πόσο διαφορετική μπορεί να είναι η ζωή από αυτό που κάποιος θα περίμενε στην αρχή της. Σε ηλικία μόλις δεκατεσσάρων μηνών διαγνώστηκε με νωτιαία μυϊκή ατροφία, μία εξελικτική γενετική ασθένεια που επηρέασε σοβαρά την κινητικότητά του. Χρόνια αργότερα, όμως, ο ίδιος άνθρωπος θα περνούσε τις πύλες της Ιατρικής Σχολής, θα γινόταν ψυχίατρος, θα πρωταγωνιστούσε στη δημόσια συζήτηση για τα δικαιώματα των ανθρώπων με αναπηρία και θα εκλεγόταν στην Ευρωβουλή.
Η λέξη «επέζησε», βέβαια, χρειάζεται μία διευκρίνιση. Η νωτιαία μυϊκή ατροφία δεν είναι μία ασθένεια από την οποία ο Κυμπουρόπουλος «θεραπεύτηκε». Πρόκειται για μία χρόνια, εξελικτική γενετική πάθηση. Η δική του ιστορία αφορά κυρίως το πώς έμαθε να ζει με αυτήν και πώς, παρά τους σοβαρούς περιορισμούς που του προκάλεσε, κατάφερε να χτίσει μία ζωή γεμάτη σπουδές, εργασία και δημόσια δράση.
Ο Στέλιος Κυμπουρόπουλος γεννήθηκε στις 9 Ιουλίου 1985 στον Βύρωνα της Αθήνας. Οι γονείς του, Παναγιώτης και Μιρέλλα, βρέθηκαν από πολύ νωρίς αντιμέτωποι με μία πραγματικότητα που απαιτούσε καθημερινή φροντίδα και πολλές προσαρμογές. Ο ίδιος έχει αναφερθεί στην οικογένειά του ως έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που του επέτρεψαν να έχει μία γεμάτη παιδική και εφηβική ζωή.
Η ασθένεια άρχισε σταδιακά να περιορίζει τις κινήσεις του. Μέχρι την ηλικία των 13-14 ετών έχασε μεγάλο μέρος της κινητικότητας των άνω άκρων και σήμερα χρησιμοποιεί αναπηρικό αμαξίδιο. Ωστόσο, η σωματική αναπηρία δεν αποτέλεσε λόγο για να εγκαταλείψει την εκπαίδευση. Αντίθετα, η σχολική του πορεία έγινε μία από τις πρώτες μεγάλες στιγμές που έστρεψαν την προσοχή της ελληνικής κοινωνίας στα δικαιώματα των μαθητών με αναπηρία.
Στις 28 Οκτωβρίου 1999, ως αριστούχος μαθητής, παρέλασε ως σημαιοφόρος κρατώντας την ελληνική σημαία από το αναπηρικό του αμαξίδιο. Εκείνη την εποχή υπήρχε νομικό εμπόδιο για μαθητές με κινητική αναπηρία που ήθελαν να είναι σημαιοφόροι. Η περίπτωση του Κυμπουρόπουλου έγινε γνωστή σε ολόκληρη τη χώρα και συνέβαλε στη δημόσια συζήτηση που οδήγησε στην αλλαγή του σχετικού πλαισίου.
Για έναν έφηβο που ήδη αντιμετώπιζε καθημερινά τις δυσκολίες της αναπηρίας, εκείνη η στιγμή είχε ιδιαίτερο συμβολισμό. Δεν ήταν απλώς μία σχολική παρέλαση. Ήταν μία δημόσια διεκδίκηση του δικαιώματος να συμμετέχει ισότιμα σε μία δραστηριότητα που μέχρι τότε δεν ήταν αυτονόητα προσβάσιμη σε όλους.
Λίγα χρόνια αργότερα ήρθε ένα ακόμη μεγαλύτερο προσωπικό στοίχημα. Το 2003 εισήχθη στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Η φοίτηση σε μία τόσο απαιτητική σχολή δεν ήταν εύκολη, όμως κατάφερε να ολοκληρώσει τις σπουδές του με άριστα. Στη συνέχεια προχώρησε στην ψυχιατρική ειδικότητα και απέκτησε μεταπτυχιακή εκπαίδευση στην προαγωγή της ψυχικής υγείας και την πρόληψη ψυχιατρικών διαταραχών.
Η επιλογή της Ιατρικής έχει ιδιαίτερη σημασία στην ιστορία του. Ο άνθρωπος που είχε μεγαλώσει γνωρίζοντας από πρώτο χέρι τι σημαίνει χρόνια ασθένεια και αναπηρία αποφάσισε να γίνει γιατρός και στη συνέχεια ψυχίατρος. Δεν έμεινε, δηλαδή, μόνο στην προσωπική του εμπειρία, αλλά την αξιοποίησε μέσα από μία επιστημονική και επαγγελματική πορεία.
Το 2014 συνίδρυσε το i-Living, έναν ελληνικό οργανισμό που ασχολείται με την ανεξάρτητη διαβίωση των ανθρώπων με αναπηρία. Η δράση του άρχισε έτσι να αποκτά ακόμη πιο ξεκάθαρη κοινωνική διάσταση. Η πρόσβαση, η αυτονομία και η δυνατότητα ενός ανθρώπου με αναπηρία να αποφασίζει για τη ζωή του έγιναν βασικά ζητήματα της δημόσιας παρουσίας του.
Και τότε ήρθε η πολιτική.
Το 2019 ο Στέλιος Κυμπουρόπουλος εξελέγη ευρωβουλευτής με τη Νέα Δημοκρατία. Η υποψηφιότητά του είχε ήδη προκαλέσει μεγάλο ενδιαφέρον, καθώς ήταν ένας γιατρός με σημαντική κοινωνική δράση που είχε γίνει γνωστός πολύ πριν ασχοληθεί ενεργά με την πολιτική.
Η παρουσία του στην Ευρωβουλή έφερε στο προσκήνιο θέματα που αφορούν τα άτομα με αναπηρία, την προσβασιμότητα και την ισότητα των ευκαιριών. Η πολιτική του διαδρομή δεν ξεκίνησε από ένα κομματικό αξίωμα. Είχε προηγηθεί μία ολόκληρη ζωή μέσα στην οποία η εκπαίδευση, η ιατρική και η κοινωνική δράση είχαν γίνει αναπόσπαστα κομμάτια της ταυτότητάς του.
Αυτό είναι ίσως και το πιο ενδιαφέρον σημείο της ιστορίας του. Η νωτιαία μυϊκή ατροφία δεν εξαφανίστηκε. Οι σωματικές δυσκολίες δεν εξαφανίστηκαν. Αυτό που άλλαξε ήταν ο τρόπος με τον οποίο ο ίδιος αντιμετώπισε τα εμπόδια που έμπαιναν μπροστά του.
Ο Κυμπουρόπουλος έχει μιλήσει πολλές φορές για την ανάγκη να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο η κοινωνία βλέπει την αναπηρία. Σε παλαιότερη συνέντευξή του είχε επισημάνει ότι πίσω από την εικόνα ενός ανθρώπου σε αναπηρικό αμαξίδιο υπάρχει ένας κανονικός άνθρωπος με επιθυμίες, στόχους, σχέσεις, επαγγελματικές φιλοδοξίες και δικαίωμα στην ανεξάρτητη ζωή.
Η δική του διαδρομή έκανε αυτή τη θέση ιδιαίτερα ισχυρή. Από το σχολείο μέχρι το πανεπιστήμιο και από την ιατρική μέχρι την πολιτική, κάθε στάδιο της ζωής του αποτέλεσε μία ακόμη απόδειξη ότι η αναπηρία δεν πρέπει να ταυτίζεται με την αδυναμία συμμετοχής.
Ο τίτλος «ένας από τους κορυφαίους ηγέτες της κυβέρνησης», ωστόσο, χρειάζεται επίσης διόρθωση. Ο Στέλιος Κυμπουρόπουλος δεν υπήρξε κορυφαίο κυβερνητικό στέλεχος ή υπουργός. Υπήρξε ευρωβουλευτής της Νέας Δημοκρατίας από το 2019 έως το 2024. Επομένως, η πιο ακριβής περιγραφή της πορείας του είναι ότι έγινε ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους Έλληνες πολιτικούς με αναπηρία και ευρωβουλευτής, όχι «ηγέτης της κυβέρνησης».
Αυτή η διευκρίνιση δεν μειώνει σε τίποτα το μέγεθος της προσωπικής του διαδρομής. Αντίθετα, κάνει την ιστορία πιο πραγματική. Δεν χρειάζεται να του αποδοθεί ένας κυβερνητικός ρόλος που δεν είχε για να γίνει αντιληπτό πόσο μακριά έφτασε.
Από ένα παιδί που διαγνώστηκε με μία σοβαρή γενετική πάθηση στους πρώτους μήνες της ζωής του, έγινε αριστούχος μαθητής, πρωτοπόρος σημαιοφόρος, γιατρός, ψυχίατρος, υπερασπιστής των δικαιωμάτων των ανθρώπων με αναπηρία και τελικά ευρωβουλευτής.
Και υπάρχει κάτι ακόμη που κάνει την ιστορία του ξεχωριστή. Ο Κυμπουρόπουλος δεν παρουσιάζει τη ζωή με την αναπηρία σαν ένα παραμύθι χωρίς δυσκολίες. Οι περιορισμοί είναι πραγματικοί και οι ανάγκες καθημερινές. Η διαφορά βρίσκεται στο ότι επέλεξε να μη θεωρήσει αυτούς τους περιορισμούς ως το τέλος των προσωπικών του φιλοδοξιών.
Η πορεία του δείχνει επίσης πόσο σημαντικό είναι το περιβάλλον ενός ανθρώπου. Ο ίδιος έχει αναγνωρίσει τον καθοριστικό ρόλο της οικογένειάς του, ενώ παράλληλα η εκπαίδευση και η πρόσβαση σε ευκαιρίες αποτέλεσαν κρίσιμα βήματα για την ανεξαρτησία του.
Ίσως, λοιπόν, η πραγματική ερώτηση δεν είναι πώς «επέζησε» από μία ανίατη ασθένεια. Είναι πώς κατάφερε να δημιουργήσει μία πλήρη επαγγελματική και κοινωνική ζωή ενώ ζούσε με μία εξελικτική γενετική πάθηση.
Η απάντηση βρίσκεται σε μία πορεία δεκαετιών: οικογένεια, εκπαίδευση, προσωπική προσπάθεια, επιστήμη, κοινωνική δράση και τελικά πολιτική. Ο Στέλιος Κυμπουρόπουλος δεν νίκησε τη νωτιαία μυϊκή ατροφία με την έννοια της θεραπείας. Έμαθε να ζει μαζί της και, μέσα στους περιορισμούς που του επέβαλε, διεκδίκησε όσο το δυνατόν περισσότερη αυτονομία και συμμετοχή.
Και ίσως αυτή να είναι η πιο δυνατή πλευρά της ιστορίας του. Η ασθένεια υπήρξε ένα σημαντικό κομμάτι της ζωής του, αλλά δεν έγινε ολόκληρη η ζωή του. Πίσω από το αναπηρικό αμαξίδιο υπήρχε ένας μαθητής που ήθελε να σπουδάσει, ένας γιατρός που ήθελε να προσφέρει, ένας πολίτης που ήθελε να αλλάξει τα πράγματα και ένας πολιτικός που τελικά έφτασε μέχρι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Η διαδρομή του αποτελεί έτσι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του τι μπορεί να συμβεί όταν η αναπηρία αντιμετωπίζεται όχι ως λόγος αποκλεισμού, αλλά ως μία πραγματικότητα μέσα στην οποία ο άνθρωπος εξακολουθεί να έχει δικαίωμα στα όνειρα, στη μόρφωση, στην εργασία και στη δημόσια ζωή.
