Κάθε χρόνο, στην Ελλάδα, πάνω από 2 εκατομμύρια τόνοι τροφίμων καταλήγουν στα σκουπίδια, ενώ σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ), περίπου το 7% του πληθυσμού αντιμετωπίζει μέτρια ή σοβαρή επισιτιστική ανασφάλεια. Η κατάσταση αυτή καθιστά τη σπατάλη τροφίμων ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικά και περιβαλλοντικά προβλήματα της χώρας, καθώς η διαχείριση και η πρόληψη των αποβλήτων τροφίμων αποτελούν κρίσιμο ζήτημα για την οικονομία, την υγεία και το περιβάλλον.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat που δόθηκαν στη δημοσιότητα την Πέμπτη, η Ελλάδα κατατάσσεται στην τρίτη θέση μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τη σπατάλη τροφίμων ανά κάτοικο. Συγκεκριμένα, η ετήσια σπατάλη τροφίμων ανήλθε σε 201 κιλά ανά άτομο το 2023, έναντι του μέσου όρου της ΕΕ που είναι 130 κιλά ανά κάτοικο ετησίως.
Η αύξηση της σπατάλης τροφίμων τα τελευταία χρόνια καθιστά ολοένα και πιο δύσκολη την επίτευξη των στόχων που καθορίζει η νέα ευρωπαϊκή οδηγία 1892/2025 για τα απόβλητα τροφίμων, η οποία τέθηκε σε εφαρμογή την Πέμπτη. Η οδηγία απαιτεί από τα κράτη-μέλη μείωση της σπατάλης κατά 10% στον τομέα της επεξεργασίας και της παραγωγής τροφίμων και κατά 30% ανά κάτοικο στο λιανικό εμπόριο και την κατανάλωση – συμπεριλαμβανομένων των εστιατορίων, των επιχειρήσεων εστίασης και των νοικοκυριών – έως το 2030.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του 2023, η Ελλάδα πέταξε συνολικά 2,09 εκατομμύρια τόνους τροφίμων, σημειώνοντας αύξηση σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Από αυτά, περίπου το 44% προέρχεται από τα νοικοκυριά, που πέταξαν πάνω από 920.000 τόνους τροφίμων, ενώ ο τομέας της μεταποίησης ευθύνεται για το 23% (485.336 τόνοι). Η πρωτογενής παραγωγή συμμετείχε με 11,4% (238.604 τόνοι), η εστίαση με 11,31% (236.663 τόνοι) και το λιανικό εμπόριο/διανομή με 9,77%, καταγράφοντας μικρότερες μερίδες.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, η ετήσια σπατάλη ανά κάτοικο από τα νοικοκυριά ανέρχεται σε 89 κιλά, ενώ η πρωτογενής παραγωγή και η μεταποίηση συνεισφέρουν 70 κιλά ανά κάτοικο και οι τομείς εστίασης και λιανικού εμπορίου 43 κιλά ανά άτομο.
Συγκριτικά με άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ, μόνο η Κύπρος (286 κιλά) και η Δανία (261 κιλά) έχουν υψηλότερα επίπεδα σπατάλης τροφίμων ανά κάτοικο από την Ελλάδα. Αντίθετα, οι χαμηλότερες τιμές καταγράφηκαν στην Ισπανία (65 κιλά), στη Σλοβενία (78 κιλά) και στην Ουγγαρία (88 κιλά). Σε επίπεδο ΕΕ, τα νοικοκυριά ευθύνονται για το 53% της σπατάλης τροφίμων, ενώ το υπόλοιπο προέρχεται από την παραγωγή και τη διανομή τροφίμων. Συνολικά, το 2023, οι ευρωπαίοι πολίτες πέταξαν 58,2 εκατομμύρια τόνους τροφίμων.
Η σπατάλη τροφίμων αποτελεί σοβαρή πρόκληση για την Ελλάδα και την Ευρώπη συνολικά, τόσο από περιβαλλοντική άποψη, όσο και κοινωνική. Η πρόληψη και η σωστή διαχείριση των τροφίμων απαιτούν συντονισμένες ενέργειες σε όλα τα επίπεδα, από το νοικοκυριό έως την εστίαση και την παραγωγή, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι λιγότερα τρόφιμα καταλήγουν στα σκουπίδια, προστατεύοντας τόσο τον άνθρωπο όσο και τον πλανήτη.
